Η αγρυπνία της αγάπης: Ο Νιπτήρας, ο Μυστικός Δείπνος και η Προσευχή στο Όρος των Ελαιών

 

Βρισκόμαστε ήδη στην καρδιά της Μεγάλης Εβδομάδας. Η Εκκλησία μάς καλεί να σταθούμε σιωπηλά στο Ανώγειο της Ιερουσαλήμ και να γίνουμε μάρτυρες της αγάπης που κλίνει γόνυ, της αγάπης που προσφέρεται σε άρτο και οίνο, της αγάπης που προσεύχεται μόνη μέσα στη νύχτα. Όσα διαδραματίζονται αυτό το Άγιο Βράδυ δεν είναι απλώς ιστορικά γεγονότα, αλλά μυστήρια σωτηρίας, που αγγίζουν τον κάθε πιστό, τον κάθε μετανοημένο, τον κάθε προδότη, τον κάθε αδύναμο.

Ο Νιπτήρας – Η ταπείνωση του Θεού

Ο Χριστός, ο Κύριος της Δόξης, σηκώνεται από το τραπέζι, βγάζει το ιμάτιό Του, ζώνει λέντιο και αρχίζει να πλένει τα πόδια των μαθητών Του (Ιω. 13:4-5). Πράξη που θεωρείτο έργο των δούλων, γίνεται από Εκείνον που «δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο» (Ιω. 1:3). Και όταν ο Πέτρος διαμαρτύρεται, Εκείνος απαντά με λόγια που ισχύουν αιώνια:

«Ἐγὼ ὑπόδειγμα ἔδωκα ὑμῖν, ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε.» (Ιω. 13:15)

Ο Χριστός δεν δίδαξε μόνο με λόγια, αλλά κυρίως με το παράδειγμά Του. Και μας έδειξε πως η αυθεντική εξουσία είναι διακονία, και η αληθινή αγάπη περνά μέσα από την ταπείνωση.

Ο Μυστικός Δείπνος – Η Θυσία πριν τη Σταύρωση

Εκείνο το βράδυ, στο μικρό Ανώγειο, ο Χριστός τελεί την πρώτη Θεία Λειτουργία. Παίρνει ψωμί και κρασί και τα μεταβάλλει σε Σώμα και Αίμα Του, δίνοντάς τα στους μαθητές Του:

«Λάβετε, φάγετε· τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου· … Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἷμά μου τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυννόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.» (Ματθ. 26:26-28)

Ο Μυστικός δείπνος  είναι η αρχή της Θείας Ευχαριστίας, της αδιάλειπτης κοινωνίας μας με τον Χριστό μέχρι τη συντέλεια του αιώνος. Είναι η στιγμή που η αγάπη γίνεται τροφή, που η θυσία γίνεται μέθεξη, που η αιωνιότητα εισέρχεται στον χρόνο.

Και μέσα σε αυτή την ιερότητα, ο Ιούδας παραμένει σκληρός στην καρδιά, έτοιμος να Τον προδώσει. Ο Χριστός του προσφέρει άρτο, Του μιλά με στοργή, αλλά εκείνος «ἐξῆλθεν εὐθέως· ἦν δὲ νὺξ.» (Ιω. 13:30). Δεν ήταν μόνο νύχτα έξω — ήταν νύχτα και μέσα του...

Η Προσευχή στη Γεθσημανή – Η αγωνία του Θεανθρώπου

Μετά το δείπνο, ο Χριστός κατεβαίνει στο Όρος των Ελαιών και μπαίνει στον κήπο της Γεθσημανή. Εκεί προσεύχεται μόνος. Η ψυχή Του «περίλυπος ἕως θανάτου» (Ματθ. 26:38), και ο ιδρώτας Του γίνεται «ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος» (Λουκ. 22:44). Στρέφεται στον Πατέρα Του και λέει:

«Πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ’ ὡς σὺ.» (Ματθ. 26:39)

Η ανθρώπινη φύση Του σπαράζει, αλλά η θεία Του υπακοή μένει ακλόνητη. Δεν απορρίπτει τον πόνο, αλλά τον μεταμορφώνει σε προσευχή. Και αυτή η νυχτερινή προσευχή Του, γίνεται καταφύγιο κάθε ανθρώπινης αγωνίας.

Η Εκκλησία μας και αυτό το Πάσχα μας προσκαλεί όχι μόνο να θυμηθούμε τα γεγονότα, αλλά να μπούμε μέσα σ’ αυτά:

• Να ταπεινωθούμε όπως Εκείνος, πλένοντας τα "πόδια" των αδελφών μας με συγχώρηση και αγάπη.
• Να κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα Του με πίστη και δέος, γιατί είναι το φάρμακο της αθανασίας.
• Να μάθουμε να προσευχόμαστε στον πόνο, όχι να φεύγουμε από τον σταυρό, αλλά να ζητάμε να σταθούμε κάτω απ’ αυτόν.

Δύο άνθρωποι μπροστά στον Χριστό: Η αμαρτωλή γυναίκα και ο Ιούδας. Εσύ ποιος θες να είσαι;

 

Σήμερα, Μεγάλη Τετάρτη, η Εκκλησία μάς φέρνει ενώπιον δύο προσώπων που πλησίασαν τον Ιησού. Και τα δύο Τον συνάντησαν από κοντά· όμως, το καθένα έκρυβε μέσα του μια διαφορετική καρδιά.

Από τη μία, η γυναίκα με το πολύτιμο μύρο. Μια αμαρτωλή γυναίκα, που δεν είχε να Του προσφέρει τίποτε άλλο παρά τη μετάνοια και τα δάκρυά της. Δεν ζήτησε να την καταλάβουν, δεν είπε δικαιολογίες. Έπεσε στα πόδια Του με πίστη, άλειψε τα πανάχραντα πόδια Του με μύρο και τα στέγνωσε με τα μαλλιά της. Κι ο Ιησούς δεν την απέρριψε, αλλά την ύψωσε:

«Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου… ἡ πίστις σου σέσωκέ σε· πορεύου εἰς εἰρήνην.»
(Λουκᾶς ζ΄ 48,50)

Το άρωμα εκείνου του μύρου δεν μύρισε μόνο στο σπίτι του Σίμωνα, αλλά διέτρεξε όλη την ιστορία. Γιατί, όπως είπε ο Κύριος:
«Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ, λαληθήσεται καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη εἰς μνημόσυνον αὐτῆς.»
(Ματθαῖος κστ΄ 13)

Απέναντί της, ο Ιούδας. Μαθητής του Χριστού, απόστολος, παραλήπτης τόσων ευεργεσιών. Και όμως, ενώ εξωτερικά μοιάζει πιστός, μέσα του γεννιέται η προδοσία. Η καρδιά του είχε ήδη απομακρυνθεί. Εκείνος που Τον έβλεπε καθημερινά, Τον πρόδωσε για τριάντα αργύρια. Το σκοτάδι μπήκε μέσα του:
«Τότε ἐπορεύθη εἷς τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Ἰούδας Ἰσκαριώτης, πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ εἶπεν· Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν;»
(Ματθαῖος κστ΄ 14-15)

Η Εκκλησία σήμερα μάς καλεί να δούμε κατάματα αυτή την αντιπαραβολή. Η γυναίκα πρόσφερε ταπείνωση· ο Ιούδας, υποκρισία. Εκείνη θυσίασε ό,τι πιο πολύτιμο είχε· εκείνος πούλησε τον Σωτήρα. 

Εκείνη σώθηκε· εκείνος χάθηκε.

Η Μεγάλη Τετάρτη δεν είναι απλώς μια ημέρα θλίψης. Είναι μια πρόσκληση επιλογής. Κάθε ψυχή μοιάζει με ένα φιαλίδιο μύρου. Το κρατάμε σφραγισμένο ή το σπάζουμε μπροστά στον Χριστό;

Η γυναίκα δεν είχε “καλές πράξεις”, ούτε “θεολογική κατάρτιση”. Είχε συντριβή καρδιάς και πίστη.Όπως λέει ο ψαλμός:
«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον· καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει.»
(Ψαλμὸς Ν΄ 19)

Ο Ιούδας ένιωσε τύψεις, αλλά δεν μετανόησε αληθινά. Δεν επέστρεψε με δάκρυα, δεν ζήτησε συγγνώμη. Πνίγηκε στην ενοχή, χωρίς ελπίδα.

Η αμαρτωλή γυναίκα, όμως, δίδαξε στους αιώνες τι σημαίνει μετάνοια. Και γι’ αυτή την πράξη της, η Ορθόδοξη Εκκλησία έγραψε ένα τροπάριο που σπαράζει την ψυχή:

«Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή,
τὸ σὸν αἰσθομένη θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη μύρα σοι πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει·
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι, ἔρως ἐκλύει ἀσωτίας,
ζοφερός τε καὶ ἀσέληνος ὁ ἔρως τῆς ἁμαρτίας…»

Το δάκρυ της γίνεται προσευχή, το μύρο της προσφορά, η καρδιά της κατοικητήριο Χάριτος.

Σήμερα, σε μια εποχή που όλα μετρώνται, όλα ανταλλάσσονται και όλα ξεπουλιούνται, ο Χριστός περιμένει να Του προσφέρουμε όχι χρήματα, όχι εξωτερικά “καλά έργα”, αλλά την καρδιά μας – σπασμένη, ταπεινή, αληθινή.

Μπορεί να μοιάζουμε με τον Ιούδα κάποιες φορές αλλά ας προσπαθήσουμε να γίνουμε σαν τη γυναίκα του μύρου. Γιατί ο Χριστός δεν ήρθε να καταδικάσει τον αμαρτωλό, αλλά να τον σώσει:

«Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλ᾿ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν.»
(Λουκᾶς ε΄ 32)