Η Σαρακοστή είναι ένα πνευματικό ταξίδι που μας καλεί σε προσευχή, νηστεία και μετάνοια. Όμως, υπάρχει κάτι που συχνά παραβλέπουμε: η ελεημοσύνη. Αν η νηστεία μας περιορίζεται μόνο στην αποχή από τροφές, αλλά δεν συνοδεύεται από αγάπη προς τον πλησίον, τότε χάνει το αληθινό της νόημα.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος χαρακτηριστικά λέει:"Η ελεημοσύνη είναι ανώτερη από τη νηστεία· γιατί η νηστεία ωφελεί μόνο αυτόν που νηστεύει, ενώ η ελεημοσύνη ωφελεί και αυτόν που την κάνει και αυτόν που τη δέχεται."Ομιλία εις το Κατά Ματθαίον (PG 58, 508)
Η νηστεία που ευαρεστεί τον Θεό δεν είναι απλώς μια δίαιτα, αλλά μια ευκαιρία να γίνουμε πιο γενναιόδωροι, πιο συμπονετικοί, πιο αληθινά χριστιανοί. Στην πραγματικότητα, η ελεημοσύνη είναι το άλλο σκέλος της νηστείας—χωρίς αυτήν, ο αγώνας μας είναι μισός.
Η ελεημοσύνη είναι η καρδιά της νηστείας
Νηστεύουμε για να πλησιάσουμε τον Θεό. Αλλά πώς μπορούμε να το κάνουμε αυτό, αν η καρδιά μας μένει κλειστή απέναντι στον αδελφό μας;
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μάς προειδοποιεί:
"Θέλεις να τιμήσεις το Σώμα του Χριστού; Μην το αγνοείς όταν είναι γυμνό. Μην το τιμάς εδώ μέσα στην Εκκλησία με μεταξωτές στολές, ενώ έξω το αφήνεις να υποφέρει από το κρύο και τη γύμνια."Ομιλία Ν' εις το Κατά Ματθαίον (PG 58, 508)
Δεν έχει αξία να νηστεύουμε, αν παράλληλα μένουμε αδιάφοροι για τον πόνο των άλλων. Γιατί ο Χριστός δεν θα μας ρωτήσει αν απέχουμε από το λάδι, αλλά αν απλώσαμε το χέρι στον αδελφό μας που είχε ανάγκη.
Πώς μπορούμε να ασκήσουμε την ελεημοσύνη στην πράξη
Δεν χρειάζονται μεγάλα ποσά ή υπεράνθρωπες προσπάθειες και κυρίως δεν χρειάζεται να το ξέρει κανείς. "Μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου" (Ματθαίον 6:3).Ο Χριστός διδάσκει εδώ την ταπεινή και αφανή ελεημοσύνη, δηλαδή ότι όταν κάποιος κάνει μια καλή πράξη, όπως η ελεημοσύνη, δεν πρέπει να το διατυμπανίζει ούτε καν να επιτρέπει στον εαυτό του να νιώθει υπερηφάνεια γι’ αυτό. Η πράξη της αγάπης και της βοήθειας προς τον πλησίον πρέπει να γίνεται με εσωτερική καθαρότητα και όχι για επίδειξη.
Μερικές απλές κινήσεις μπορούν να κάνουν τη νηστεία μας να έχει αξια:
✔ Να δώσουμε από το περίσσευμα ή ακόμα και από το υστέρημά μας – ένα πακέτο τρόφιμα, λίγα ρούχα, μια μικρή οικονομική βοήθεια.
✔ Να προσφέρουμε χρόνο – μια επίσκεψη σε έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος, ένα τηλεφώνημα σε κάποιον που έχει καιρό να ακούσει μια ζεστή κουβέντα.
✔ Να βοηθήσουμε με μια καλή κουβέντα – υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται περισσότερο μια λέξη παρηγοριάς παρά υλικά αγαθά.
✔ Να συγχωρήσουμε – η ελεημοσύνη δεν είναι μόνο προς τους φτωχούς, αλλά και προς εκείνους που μας έχουν πληγώσει."Τίποτε δεν εξομοιώνει τόσο τον άνθρωπο με τον Θεό όσο το να συγχωρεί τους εχθρούς του και να τους ελεεί." Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στην Ομιλία εις το Κατά Ματθαίον (PG 58, 725)
Με αυτή τη ρήση, ο Άγιος διδάσκει ότι η συγχώρεση είναι ανώτερη μορφή ελεημοσύνης, διότι δεν αφορά μόνο την υλική βοήθεια, αλλά και την πνευματική γενναιοδωρία. Όπως ο Θεός συγχωρεί τους ανθρώπους από αγάπη, έτσι κι εμείς καλούμαστε να ελεούμε τους άλλους με τη συγχωρητικότητα.
Κάποιες φορές, το να προσφέρουμε την αγάπη μας είναι πιο δύσκολο από το να προσφέρουμε χρήματα. Αλλά αυτή είναι η πιο πολύτιμη μορφή ελεημοσύνης!
Ο Θεός δεν αφήνει τίποτα χωρίς ανταπόδοση
Ό,τι δίνουμε, δεν το χάνουμε. Το αποθηκεύουμε στον ουρανό. Ο ίδιος ο Χριστός είπε:"Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν" (Ματθ. 5:7).
Κάθε πράξη αγάπης είναι μια επένδυση στην αιωνιότητα. Και η αλήθεια είναι ότι όσοι έχουν ανοιχτή καρδιά, ποτέ δεν μένουν με άδεια χέρια. Ο Θεός ευλογεί απλόχερα εκείνους που δίνουν χωρίς να υπολογίζουν.
Αυτή είναι η πραγματική πίστη: να αγαπάς όχι μόνο με λόγια, αλλά με έργα.
Η αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο για το στομάχι, αλλά για την καρδιά
Ο Μέγας Βασίλειος μάς θυμίζει:"Δεν τρως κρέας; Αλλά τρως τον αδελφό σου με την κακολογία. Δεν πίνεις κρασί; Αλλά δεν συγκρατείς την οργή σου!"
Η Σαρακοστή δεν είναι απλώς μια διατροφική αλλαγή. Είναι μια ευκαιρία να γίνουμε λίγο καλύτεροι, λίγο πιο συμπονετικοί, λίγο πιο ανθρώπινοι.
Δεν χρειάζεται να κάνουμε μεγάλες πράξεις. Ένα πιάτο φαγητό σε κάποιον που πεινά, μια καλή κουβέντα, λίγη υπομονή, λίγη κατανόηση—όλα αυτά είναι ελεημοσύνη.
Η Σαρακοστή είναι η ευκαιρία μας να μάθουμε να αγαπάμε αληθινά.
Ας μην τη χάσουμε!
